ناصر خسرو، یكی از زبردست‌ترین اندیشمندان اسماعیلی و شاعری چیره‌دست در زبان پارسی، حدود هزار سال است كه علاقه و توجه جمع كثیری را از ستایشگران تا منتقدین به خود جلب كرده است. ناصر خسرو، به عنوان نویسنده‌ای كه به خاطر اشعار آمیخته با هنر و فلسفه‌ اش از وی تقدیر می‌شود و جهانگردی كه به واسطه‌ی شرح و تفصیلِ دقیقِ سفرنامه‌اش درباره‌ی خاور میانه در قرون وسطی محل اعتماد است، هنوز یكی از چهره‌های جذاب در تاریخ و ادبیات مسلمین است.
ناصر خسرو در سال ۳۹۴ / ۱۰۰۴ در خراسان، استان شرقی ایران، زاده شد و در دربار غزنویان و سلجوقیان مقام و منزلتی یافت. در میان این جاه و مقام و شكوه، او شروع به پرسشگری درباره‌ی پیرامون خویش نمود و جستجوی حقیقتی را آغاز كرد كه صورت بیرونی زندگی او را متحول ساخت. وی پس از تجربه‌ی یك بحران روحی (كه وی به زبان شاعرانه‌ی زیبا و نثری لطیف آن را نقل می‌كند)، تشیع اسماعیلی را برگزید و به قصد حج سفری به جانب مكّه را آغاز كرد كه هفت سال به طول انجامید. او سه سال از این ده سال را در قاهره گذراند كه آن زمان تحت حكومت خلفا و امامان فاطمی بود و در آنجا وی به سمت حجت یا رییس دعوت اسماعیلی در خراسان منصوب شد. پس از رسیدن به خراسان، ناصر خسرو با تعقیب و آزارهای شدیدی مواجه شد كه وی را مجبور به پناه جستن در نقطه‌ای دوردست در كوهستان های پامیر در بدخشان نمود (كه امروزه بخش‌هایی از تاجیكستان و افغانستان فعلی هستند) و در آنجا بیشتر آثاری را كه ما امروزه از وی می‌شناسیم تصنیف نمود.
این اثر كه نخستین مطالعه‌ی جامع از آثار ناصر خسرو به زبان انگلیسی است، مسیر سفر هفت ساله‌ی وی از آسیای مركزی به سوی شمال ایران تا اورشلیم، قاهره، مكه و سپس بازگشت به وطن در ایران را دنبال می‌كند. دكتر هانسبرگر با ارجاعات فراوان به روایت خودِ ناصر خسرو از سفرش و اشعار و فلسفه‌ی وی روایتی فوق العاده خواندنی و دقیق از نبوغ این مرد اهل قلم و ادب عرضه می‌‌كند. خواننده از گزینش غنی سخنانِ خود ناصر كه بسیاری از آنها در این كتاب برای نخستین بار به انگلیسی ترجمه شده‌اند، تصویری كامل از این چهره‌ی پر احساس، تعهد عمیق وی به عقیده‌اش، عشق وی به وطن، و پیگیری بی‌دریغ وی در فضیلت پیدا می‌كند. این خصایل شخصی پیشینه بشری فردی را تشكیل می‌دهند كه به سبب نبوغ ادبی و ذهن خلاقش شناخته شده است.
این كتاب به دوازده فصل تقسیم شده است كه وی را در مراحل مختلف زندگی‌اش و توقف‌های وی در طول سفرش تعقیب می‌كند و در طول راه برای مداقه در مشخصه‌های خاص فلسفه‌ی اسماعیلی وی درنگ می‌نماید. این اثر نگاهی كلی و وسیع به زندگی و نوشته‌های ناصر خسرو دارد و شامل توصیفی مختصر از هر یك از متون مصحَّح وی و حاوی اشعار، سفرنامه و متون فلسفی وی است. این اثر به دقت اظهارات مهمی را كه سایر نویسندگان درباره‌ی زندگینامه‌ی او در طی هزاره‌ی گذشته نوشته‌اند و صحت و اعتبار آنها را بررسی می‌كند.
این كتاب همچنین به بررسی نوشته‌های خودِ ناصر خسرو می‌پردازد تا توجه فراوان وی را به جهان فیزیكی پیرامونش و بهبود استعدادهای بشری به تصویر بكشد. این اثر همچنین خواننده را با نمونه‌هایی از مهارت و مضامین شاعری وی همچون كاربرد خرد در زندگی به جای ملامت كردن تقدیر برای مصایب آشنا می‌كند. با ردیابی تحول شگرف در زندگی ناصر خسرو، وقتی كه او به این نتیجه می‌رسد كه شاعری دربار یا دبیری برای او شغلی فرومایه است، این كتاب نشان می‌دهد كه چگونه سفرهای وی به شكل‌گیری كار وی و ارتباط تنگاتنگ میان سیر و سلوك در زندگی وی مربوط است.
سفرهای طولانی وی شامل توصیفی از اورشلیم و عظمت قاهره‌ی عصر فاطمی است. ناصر خسرو به زحمت می‌تواند حق ستایش از قاهره و خلیفه و امام فاطمی را ادا كند: از سخاوتی كه نسبت به محققینی چون او مرعی می‌شود گرفته تا سیاست‌های اندیشمندانه و خردمندانه‌ی قضات حاكم و نیروهای نظامی، و از پارچه‌های طراز زیبایی كه در شهر تنیس تولید می‌شوند گرفته تا مدیریت دقیق دیوارها و ساختمان‌های خود شهر. زیارت وی از مكه تنها بر عمل حج متمركز نیست بلكه بر اهمیت درونی حجی برای روح و جان تأكید دارد.
این كتاب دوره‌ی‌ تصدی مقام حجت خراسان و توسط ناصر خسرو و تهدیدهایی بعدی علیه جان وی و سپس بر گزیدن تبعید را در بر می‌گیرد. با تأمل در تب و تاب احساسات خود شاعر، این اثر با نقل نمونه‌هایی فراوان از اشعار وی، برخی از مایه‌های آشفتگی وی را به نمایش می‌گذارد و در عین حال خوش‌بینی و یقین وی را كه این متفكر اسماعیلی را در اوقات ناامیدی حفظ كرده است نشان می‌دهد و بر منابع قوت معنوی و اعتقاد وی كه مشتاقانه برای جهانیان تبلیغ نمود تكیه دارد.
عنوان این كتاب، لعل بدخشان، از یك سو به منطقه‌ی تبعید ناصر خسرو و از سوی دیگر به لعل‌های مشهور بدخشان اشاره دارد، اما از طرفی به فهم خود وی از ارزش هر فرد، و فطرت انسانی و چیزی اشاره دارد كه نهایتاً در زندگی آدمی مهم است. وقتی كه از او می‌پرسند كه چرا در نقطه‌ی دوردستی چون درّه‌ی یمگان زندگی می‌كند، پاسخ می‌دهد كه هیچ كس لعل را از آن رو كه در معدنی آلوده قرار دارد و یا درّی را به خاطر اینكه از میان صدفی لزج بر آمده است، خوار نمی‌شمارد. یعنی، محیط یا منشاء كسی ارزش و گوهر ذاتی او را تعیین نمی‌كنند. بدین تعمیم، لعل همچنین نشان می‌دهد كه چه چیزی خوب است، و چه چیزی در تن آدمی، یعنی جان و روح، وی جاودان است. برای ناصر خسرو، جان هم در جهان معنوی و هم در جهان مادی كار می‌كند و در هر فردی جان هر كسی است كه مسؤولِ حال و امید برای آینده است.
این كتاب برای خوانندگان عام و تحصیل كرده نوشته شده است و برای دانشجویان و محققین مطالعات اسماعیلی و ادبیات فارسی و همچنین افراد علاقه‌مند به اندیشه و فرهنگ اسماعیلی، ادیان جهان، ادبیات، تاریخ قرون وسطی و جهانگردی جذاب خواهد بود.